رتبه موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
دروغ از دید روانشناسان و دین
#1
معناي دروغ

کذب بر وزن وِزر و کَتِف به معني دروغ گفتن مي باشد. صحاح و قاموس و اقرب و ... هر دو وزن را مصدر گفته اند ولي استعمال قرآن نشان ميدهد که کذب بر وزن وزر مصدر است.(3)
کذب بر وزن کَتِف اسم مصدر است به معني دروغ مثل « يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِب‏» (4) چون کذب مفعول به يفترون است لذا اسم است نه مصدر يعني بر خدا دروغ مي بندند.
تکذيب آن است که ديگري را به دروغ نسبت دهي و بگويي دروغ مي گويد.
کذّاب مبالغه است يعني بسيار دروغگو« إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّاب(5)» .
کاذبه مصدر است مثل عاقبه ، عافيه و باقيه« إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ - لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَة»(6)
کذب در لغت به معناي عدم مطابقت است و همانگونه که سخن به دروغ متّصف مي شود اعتقاد و عمل هم به آن متّصف مي گردد. گمان و اعتقاد مخالف با واقع دروغ است ، همانگونه که عمل مخالف با سخن و وعده نيز دروغ است.(7)

دروغ از دیدگاه روانشناسی:
گاهی حتی بدون اینکه فکر کنیم دروغ می‌گوییم و خودمان نیز نمی‌دانیم که چرا الان و در
رابطه با این موضوع دروغ گفتیم .
چرا دروغ یکی از عادت های روزمره ی همه‌ی ما شده است .؟؟
دروغ چیست ؟ دروغ چه فرقی با دروغ بافی دارد ؟ ؟
آیا برای رسیدن به هدف خاصی دروغ می‌گوییم یا نه ؟
آیا بدون دروغ هم می‌توان زندگی کرد ؟؟
در توصیف و تعریف شخصی که دروغ می‌گوید می‌توانیم بگوییم فردی است که برای اینکهدیگری را در رابطه با موضوعی فریب دهد متوسل به دروغ می شود و یا می‌خواهد کسی را
به وسیله دروغی که می‌گوید شیفته و جذب خود کند . و یا گاهی بدون اینکه هیچ گونه قصدو نیتی داشته باشیم این کار را انجام می‌دهیم .
فرد دروغ گو حقیقت و درستی موضوعی را می‌داند و می‌تواند بین گفتن حقیقت و یا نگفتن
آن یکی را انتخاب کند .
از نظر روان شناسان در دروغ و دروغ گفتن دو رفتار متفاوت را می‌توان تشخیص داد :
الف - فردی که از روی حسادت و برای بالا بردن مقام خود دروغ می‌گوید.
ب- فردی که بدون هیچ گونه غرضی دروغ می‌گوید? ( به قول ما بعضی ها از نوع
مصلحتی است? ).
اینک هر یک از این دو دروغ و علت آنها را جداگانه توضیح می‌دهیم :
اول : دروغی که از روی خود خواهی و غیض است این دروغ را در موارد زیر به
کار می‌بریم :
زمانی که می‌خواهیم یک تصویر خوب و عالی و دروغین از خود در برابر مخاطبمانبسازیم .اما چگونه این کار را انجام می‌دهیم ؟
در گفتن استعدادها ، توانایی های مالی حقیقت را نمی‌گوییم? ویا عیب‌های خود را به خوبی ها
تبدیل می‌کنیم و راجع به آنها با افتخار صحبت می‌کنیم .
برای به دست آوردن یک پست یا شغل ادعای کذب می‌کنیم و یا برای فروختن مالی که به ما
تعلق دارد توضیحاتی را ذکر می‌کنیم که حقیقت ندارد . فقط برای اینکه جنس خود را به قیمت
بالاتری بفروشیم این کار را انجام می‌دهیم .
بخاطر کاری که انجام داده ایم و برای اینکه مجازات نشویم دروغ می‌گویم . این دروغ بیشتر
بین بچه‌های کوچک و نوجوانان باب است .

نوع دوم ، دروغی است که به نیت و قصد بدی نیست و می‌توان گفت بیشتر از روی نوعدوستانه است ، و در موارد زیر به کار می‌رود :
این دروغ را زمانی می‌گوییم که می‌خواهیم کسی را ناراحت نکنیم مثلا، وقتی کسی نظر ما رادرباره ی لباس جدیدش یا مدل کوتاهی موهایش می‌پرسد شاید این مدل و این لباس به او نیاید
اما برای اینکه او را ناراحت نکنیم از دروغ استفده می‌کنیم چون مسلما هر کسی سلیقه خودرا دارد و نباید سلیقه خود را به کسی تحمیل کنیم .
یا اینکه در شرایط خاص خبر بدی را تبدیل به خبر خوب کنیم و کسی را الکی و به خاطرشنیدن این دروغ خوشحال کنیم .
روان شناسان در علم روان شناسی این دروغ را " دروغ دفاعی " می‌نامند . علت? نامگذاریاین است : چون در نهایت ، هدف ما از این دوغ این است که رابطه خود را با دیگران حفظ
کنیم و این رابطه از بین نرود. این دروغ را می‌گوییم چون می‌ترسیم از طرف دیگران موردبی مهری قرار بگیریم و آنها دیگر ما را دوست نداشته باشند و برای ادامه داشتن ارتباطا طمان
با دیگران نظرات خود را پنهان می‌کنیم تا هم چنان مثل همیشه باشیم .
به خاطر چه هدفی دروغ می‌گوییم ؟ با این هدف که یک تصویر خوب از خود ارائه دهیم .و دیگران ما را بهتر از شخصیتی که داریم ببینند. که این بحث را در علم روان شناسی
" خواستگاه و جایگاه دلخواه اجتماعی "? می‌نامند .
دروغ از دیدگاه دین:
دروغ از بدترين معايب، زشت ترين گناهان و منشأ بسياري از مفاسد است و بالطبع از کارهاي زشت و ناپسند و عادت به آن از رذايل اخلاقي و از گناهان کبيره است و تا ضرورت و مصلحت مهمي در ميان نباشد ، دروغ گفتن جايز نمي باشد.
دروغ در دنيا و آخرت انسان را از رحمت الهي محروم مي کند و در ميان مردم بي اعتبار مي نمايد و اعتماد عمومي را سلب و جامعه را به بيماري نفاق دچار مي سازد و از آفات زبان و خراب کننده ايمان است.
علت اصلي دروغ ، عقده حقارت و خود کم بيني انسان دروغگو است.
ابزار بسياري از گناهان دروغ است اينکه افراد دروغگو بدبيني و سوء ظن خاصي نسبت به همه کس و همه چيز دارند ، با دروغ خود را بزرگ جلوه مي دهند، با دروغ هزار گونه تملق مي گويند و يکي از راههاي درمان دروغ اين مي باشد که قبل از هر چيز بايد مبتلايان را به عواقب دردناک و آثار سوء معنوي و مادي آن متوجه ساخت و نيز بايد بايد متوجه ساخت که اگر چه دروغ در پاره اي از موارد نفع شخصي دارد ولي نفعش بسيار آني و زودگذر است و يکي ديگر از موثرترين راههاي درمان دروغ پرورش شخصيت در افراد و کوشش براي تقويت پايه هاي ايمان در دل آنان است و بايد محيط هاي تربيتي و معاشرتي مبتلايان را از وجود افراد دروغگو پاک کرد تا تدريجا طبق اصل محاکات و تاثيرپذيري محيط وجود آنها از اين رذيله پاک گردد.
دروغ از منظر آيات و روايات:

آيات و روايات بسياري در زمينه زشتي دروغ سخن مي گويند و آيات تکان دهنده اي حتي دروغگ را در رديف کافران و منکران آيات الهي مي شمارند.

« إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْكاذِبُون‏» گرچه در اين آيه دروغ و افترا بر خدا و پيامبر است ولي به هر حال زشتي دروغ اجمالا در اين آيه مجسم شده است و در تعليمات اسلام به مساله راستگويي و مبارزه با کذب و دروغ فوق العاده اهميت داده شده است که نمونه هاي آن را در زير مي آوريم.

در آيه 77 سوره توبه مى‏خوانيم: فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى‏ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ:"(12)اعمال آنها نفاقى در دلهايشان تا روز قيامت ايجاد كرد، به خاطر اينكه عهد خدا را شكستند و به خاطر اينكه دروغ مى‏گفتند".

سوگند دروغ

يکي از موارد رواج دروغ ، سوگند دروغ است. اين عمل از زشت ترين گناهان و فاحش ترين عيوب است.
پيامبر اکرم(ص) فرمودند:« هر کس سوگندي به خدا ياد کند که به اندازه بال پشه اي دروغ در آن باشد نقطه اي سياه در قلبش پديد مي آيد و تا روز قيامت باقي مي ماند»
حضرت رسول(ص) فرمودند:« چه خيانت بزرگي است که به برادرت چيزي بگويي که تو را تصديق کند و تو به او دروغ گفته باشي»
پيامبر(ص)فرمودند:« سه گروهند که فرداي قيامت خدا با آنها سخن نمي گويد و به آنها توجه نمي کند و آنها را از گناهانشان تزکيه نمي کند اول کساني که چون چيزي ببخشند منت مي گذارند دوم کساني که کالاي خود را با سوگند دروغ به فروش مي رسانند و سوم انسانهاي متکبر.»

[size=18pt]مواردي که دروغ گفتن جايز است:[/size]
دروغ در اسلام بلکه تمامى ادیان الهى حرام است، ولى در مواردى که مصلحت دروغ گفتن بیشتر از مفسده آن باشد، دروغ حرام نیست، بلکه در برخى موارد واجب است.
در صورتي که انسان براي ايجاد الفت و محبت و رفع کينه و کدورت دروغ بگويد و بدين وسيله ميان آنها صلح و صفا و صميميت برقرار کند که در اين موارد دروغ حرام نيست.
موارد بسيارى نيز وجود دارد که به عنوان دروغ مصلحت‏آميز در بين مردم شناخته مى‏شود، اما در واقع چنين نيست، مثلاً کسى به خاطر مصلحت فردى خود و منافع شخصی و کارهای جزيی دروغ مى‏گويد.
آن چه نزد عوام متداول است و آن را دروغ مصلحتى مى نامند که مصلحت شخصى خودشان است، دروغ واقعى و حرام بوده و داراى آثار خود است و مصلحت انديشى موجب عذر نخواهد بود.

تمام موارد را می توان در يک قاعده کلی خلاصه کرد وآن عبارت است از: به خطر افتادن اهداف مهمتر. در حقيقت تجويز دروغ در اين موارد به خاطر ضرورت است و بايد به همان قدر ضرورت اکتفا شود.


بله برادران و خواهران عزیز دروغ از گناهان کبیره است.چند شب پیش در شهرمان جناح دیدم که شخصی با دروغ دارد شخص دیگری را جلو دیگران خراب میکند.وقتی از علت پرسیدم شخص دروغگو جواب
جالبی به من داد:گفت اگر دروغ گفته باشم هم مشکلی ندارد.مردم این همه گناه میکنند و خیلی از گناهها را انجام میدهیم.بعد دروغ هم بگوییم زیاد مشکلی به وجود نمی آید!!!
[b]تا وقتی طرز تفکر مااینگونه باشد جامعه ما اصلاح نخواهد شد.ما باید از خودمان شروع کنیم.

وای بر چنین کسانی که با دروغ بخواهند روابط را از بین برده(که همان فتنه است که انشالله در مطالب بعدی مفصل به این گناه بسیار بزرگ میپردازیم) یا بخواهد با دروغ خود را بزرگ جلوه داده و... .
[/b]
پاسخ
 سپاس شده توسط mohammad ، pce ، farshid.ahmadi
#2
این حدیث رو مطمئن نیستم همین بود ولی تقریبا همین بود:
از پیامبر پرسیدند: آیایک مسلمان ممکن است دزدی کند؟
گفتند: بله
پرسیدند: آیایک مسلمان ممکن است زنا کند؟
جواب دادند: آری ممکن است.
پرسیدند: آیایک مسلمان ممکن است دروغ بگوید؟
جواب دادند: یک مسلمان هرگز دروغ نمیگوید.



یک سوال:
من شنیدم گناه قسم خوردن راست به بنده از گناه قسم دروغ به خداوند بیشتر است!!
آیا این مطلب درست است؟
پاسخ
#3
تشکر میکنم از مطلب بسیار خوبتان.
ولی در چند جا نکات نگارشی در ان رعایت نشده بود . مثلا غلط املایی ، کم بودن حروف کلمات یا نداشتن فاصله. لذا خواهشمندم ویرایش کنید حیف این مطلب زیبا و بسیار خوب است.
به هر حال تشکر
پاسخ
#4
بله ما باید از خودمان شروع کنیم. دروغی که برای شوخی باشه و به کسی ضرری نرسونه هم حرامه؟یعنی برای مزاح بخوای دروغ بگی ولی بعدش بگی دروغ گفتم. Smile
البته اینم خیلی عادت بدی هست.ولی من بعضی وقتا مثلا برای شوخی این کارو میکردم که البته مورد انتقاد دوستانم هم قرار گرفتم Smile
و الان هم این عادت رو خیلی کم کردم.ولی دروغی که بخواد واقعا رو زندگی کسی تاثیر بزاره و یا برای نفع شخصی باشه واقعا خیلی کثیفه.مثلا تو یه مغازه دیدم فروشنده داشت قسم
میخورد مثلا این جنسو تا حالا زیر 15 هزار به هیچ کس ندادم.ولی خودم با چشم خودم دیدم 5 دقیقه قبلش به یکی اون جنسو با 10 هزار داد.خیلی جالبه اولش قسم میخورن ولی
اگه خریدار خیلی پافشاری کنه یا بگه با این قیمت نمیخوام خودشون کوتاه میان و زیر قسم خودشون میزنن.خب عزیز من تو که دروغ گفتی هیچ چرا قسم میخوری.قسم دروغ که خیلی بدتره.
پاسخ
 سپاس شده توسط abdollah_ahmadi


پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان